Last Updated on by Sampurna Samachar
આવકની સમાન વહેંચણીના મામલે ભારતનો નંબર
દેશે સમાવેશી વિકાસ તરફ મજબૂત પ્રગતિ કરી
(સંપૂર્ણ સમાચાર સેવા)
વિશ્વ બેંકના તાજેતરના રિપોર્ટ અનુસાર, ભારત હવે વિશ્વના સૌથી સમાન આવક ધરાવતા સમાજોમાંનો એક બની ગયો છે. ગિની ઇન્ડેક્સમાં ભારતનો સ્કોર ૨૫.૫ નોંધાયેલ છે, જે તેને વૈશ્વિક સ્તરે ચોથા ક્રમે છે. ભારત હવે સ્લોવાક રિપબ્લિક, સ્લોવેનિયા અને બેલારુસ જેવા દેશો પછી આવક સમાનતામાં આગળ છે. આ આંકડા માત્ર ભારતની આર્થિક પ્રગતિને પ્રતિબિંબિત કરતા નથી, પરંતુ એ પણ દર્શાવે છે કે આ પ્રગતિ તમામ વર્ગો સુધી સમાન રીતે પહોંચી રહી છે.
ગરીબી નાબૂદી, નાણાકીય સમાવેશ અને ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) જેવી સરકારી યોજનાઓની અસરકારકતાને આ સફળતા પાછળ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. ૨૦૧૧ માં ભારતનો ગિની સ્કોર ૨૮.૮ હતો, જે હવે ૨૫.૫ થઈ ગયો છે, એટલે કે, દેશે સમાવેશી વિકાસ તરફ મજબૂત પ્રગતિ કરી છે.
૧૭.૧ કરોડ લોકોને અત્યંત ગરીબીના જાળમાંથી મુક્ત કર્યા
વિશ્વ બેંક રિપોર્ટ- ગિની ઇન્ડેક્સ આવક અસમાનતાને માપવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ સૂચક છે, જ્યાં ૦ સંપૂર્ણ સમાનતા અને ૧૦૦ મહત્તમ અસમાનતા દર્શાવે છે. ભારતનો ૨૫.૫નો સ્કોર માત્ર ચીન (૩૫.૭) અને યુએસ (૪૧.૮) કરતા સારો નથી.
વિશ્વ બેંકના વસંત ૨૦૨૫ ગરીબી અને સમાનતા સંક્ષિપ્ત મુજબ, ૨૦૧૧ થી ૨૦૨૩ દરમિયાન, ભારતે ૧૭.૧ કરોડ લોકોને અત્યંત ગરીબીના જાળમાંથી મુક્ત કર્યા છે. આ જ સમયગાળા દરમિયાન, ગરીબી દર ૧૬.૨ ટકાથી ઘટીને માત્ર ૨.૩ ટકા થયો છે. વિશ્વ બેંક રિપોર્ટ- સરકારની પ્રધાનમંત્રી જન ધન યોજના (PMJDY) એ નાણાકીય સમાવેશને નવી ઊંચાઈએ લઈ ગઈ છે.
આ યોજના હેઠળ અત્યાર સુધીમાં ૫૫ કરોડથી વધુ બેંક ખાતા ખોલવામાં આવ્યા છે. અગાઉ, નાણાકીય સેવાઓથી વંચિત લોકોને બેંકિંગ સિસ્ટમ સાથે જોડીને સમાન આર્થિક તકો પણ આપવામાં આવી છે. ભારતની ડિજિટલ ઓળખ સિસ્ટમ આધાર હવે ૧૪૨ કરોડથી વધુ નાગરિકોને આવરી લે છે. આધાર દ્વારા ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) ની પ્રક્રિયા માત્ર પારદર્શક બની નથી, પરંતુ સરકારે ૩.૪૮ લાખ કરોડ રૂપિયાની પણ બચત કરી છે. આવક સમાનતા લાવવામાં આ એક મુખ્ય પરિબળ રહ્યું છે.
આયુષ્માન ભારત યોજનાએ આરોગ્ય સેવાઓની સમાન પહોંચમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે. આ યોજના ૫ લાખ રૂપિયા સુધીના આરોગ્ય વીમા કવર પ્રદાન કરે છે અને અત્યાર સુધીમાં ૪૧ કરોડથી વધુ કાર્ડ જારી કરવામાં આવ્યા છે. આનાથી ગરીબ અને વંચિત વર્ગોને મોંઘી આરોગ્ય સેવાઓમાંથી રાહત મળી છે.
સ્ટેન્ડ-અપ ઇન્ડિયા યોજના હેઠળ, SC/ST અને મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકોને લોન અને સહાય આપવામાં આવી રહી છે. આર્થિક તકોમાં સમાનતા વધી છે. આ યોજના દ્વારા ૧૮૦,૬૩૦ થી વધુ ખાતાઓમાં ૪૦,૭૦૦ કરોડ રૂપિયાથી વધુની રકમનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું છે. મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકોની સંખ્યા ૫૫,૬૪૪ થી વધીને ૧,૯૦,૮૪૪ થઈ ગઈ છે, અને મંજૂર રકમ ૧૨,૪૫૨.૩૭ કરોડ રૂપિયાથી વધીને ૪૩,૯૮૪.૧૦ કરોડ રૂપિયા થઈ ગઈ છે.
પ્રધાનમંત્રી ગરીબ કલ્યાણ અન્ન યોજના (PMGKAY) દ્વારા ૮૦ કરોડથી વધુ નાગરિકોને ખાદ્ય સુરક્ષા પૂરી પાડવામાં આવી રહી છે. આ યોજનાએ આર્થિક અસમાનતાનો ભોગ બનેલા લોકોને રાહત આપી છે અને સામાજિક સંવાદિતાને પ્રોત્સાહન આપ્યું છે.
પ્રધાનમંત્રી વિશ્વકર્મા યોજના લોન અને તાલીમ આપીને પરંપરાગત કારીગરોને સશક્ત બનાવી રહી છે. લગભગ ૩૦ લાખ પરંપરાગત કારીગરોને લોન, ટૂલકીટ અને ડિજિટલ તાલીમ માટે નોંધણી કરાવવામાં આવી હતી. PM વિશ્વકર્મા યોજના હેઠળ, અરજદારને પહેલા ૧૫ દિવસ માટે તાલીમ આપવામાં આવી હતી. તાલીમ દરમિયાન, દરેક વ્યક્તિને સ્ટાઇપેન્ડ તરીકે ૫૦૦ રૂપિયા આપવામાં આવ્યા હતા.
