Last Updated on by Sampurna Samachar
આ અધિકાર ભારતીય બંધારણની કલમ ૨૫ માં સમાવિષ્ટ
અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે કરી સ્પષ્ટતા
(સંપૂર્ણ સમાચાર સેવા)
ઉત્તર પ્રદેશની અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટતા કરી છે કે કોઈપણ વ્યક્તિ કે સમુદાયને તેમની ખાનગી મિલકત પર ધાર્મિક પ્રાર્થના સભાઓ યોજવા માટે રાજ્ય સરકાર કે વહીવટીતંત્રની પૂર્વ પરવાનગીની જરૂર નથી. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે આ અધિકાર ભારતીય બંધારણની કલમ ૨૫ માં સમાવિષ્ટ છે.
હાઈકોર્ટે તેના ચુકાદામાં કલમ ૨૫ ટાંકીને કહ્યું હતું કે દરેક નાગરિકને પોતાના ધર્મનો સ્વીકાર, આચરણ અને પ્રચાર કરવાની સ્વતંત્રતા છે. જ્યારે કોઈ ધાર્મિક પ્રવૃત્તિ સંપૂર્ણપણે ખાનગી મિલકત પર અને શાંતિપૂર્ણ રીતે કરવામાં આવે છે, ત્યારે કાયદા હેઠળ વ્યક્તિઓને પરવાનગી લેવાની ફરજ પાડવી યોગ્ય નથી. આવા કિસ્સાઓમાં વહીવટી દખલ બંધારણની ભાવના વિરુદ્ધ હશે.
કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવી એ વહીવટની જવાબદારી
જોકે, કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આ સ્વતંત્રતા ફક્ત ત્યારે જ માન્ય છે જ્યારે ધાર્મિક પ્રાર્થના સભા સંપૂર્ણપણે ખાનગી જગ્યા પર યોજવામાં આવે. જો મેળાવડાની પ્રકૃતિ એવી હોય કે તે જાહેર ક્ષેત્રમાં ફેલાય અથવા જાહેર વ્યવસ્થા, શાંતિ અથવા ટ્રાફિકમાં ખલેલ પહોંચાડે, તો વહીવટ જરૂરી કાર્યવાહી કરી શકે છે.
કોર્ટે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે જાહેર સ્થળે કોઈપણ ધાર્મિક સભા, કાર્યક્રમ અથવા સરઘસ માટે, સંબંધિત પોલીસ અથવા વહીવટને અગાઉથી જાણ કરવી ફરજિયાત છે. જાહેર સ્થળોએ કાર્યક્રમો દરમિયાન કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવી એ વહીવટની જવાબદારી છે, અને તેથી, આવા કિસ્સાઓમાં નિયમોનું પાલન કરવું આવશ્યક છે.
ખાનગી મિલકત પર પ્રાર્થના સભાઓ યોજવા પર વહીવટી વાંધાઓને પડકારતી અરજીની સુનાવણી દરમિયાન આ ચુકાદો આવ્યો. અરજદારે દલીલ કરી હતી કે ખાનગી મિલકત પર શાંતિપૂર્ણ ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓને પ્રતિબંધિત કરવાથી મૂળભૂત અધિકારોનું ઉલ્લંઘન થાય છે. કોર્ટે આ દલીલ સાથે સંમત થયા અને વહીવટી કાર્યવાહીને ખોટી ગણાવી.
આ ચુકાદાને ધાર્મિક સ્વતંત્રતા સંબંધિત ભવિષ્યના કેસો માટે એક મહત્વપૂર્ણ ઉદાહરણ માનવામાં આવે છે. આ સ્પષ્ટ સંદેશ આપે છે કે ખાનગી જીવન અને ખાનગી મિલકતના બંધારણીય અધિકારોનું સન્માન કરવું જોઈએ, જ્યાં સુધી તે જાહેર શાંતિ અને વ્યવસ્થાને અસર ન કરે.
