Last Updated on by Sampurna Samachar
સલાલ અને બગલિહાર જળાશયોને ફ્લશ કરવાનું શરૂ કર્યું
પાકિસ્તાને ફ્લશિંગના નિયમિતકરણ સામે વાંધો ઉઠાવ્યો
(સંપૂર્ણ સમાચાર સેવા)
પહેલગામ આતંકી હુમલા બાદ ભારતે સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત કરી હતી. હવે કેન્દ્ર સરકાર સિંધુ, ઝેલમ અને ચિનાબના પાણીને લઈને એક એવી યોજના બનાવી રહી છે, જેનાથી પાકિસ્તાનનો પરસેવો છૂટી જશે. સિંધુ જળ સંધિ (IWT) સ્થગિત થયા બાદ જમ્મુ-કાશ્મીરમાં ચિનાબ નદી પર બે રન-ઓફ-ધ-રિવર જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ્સ બગલિહાર અને સલાલમાં પ્રથમવાર ફ્લશિંગ કરવામાં આવ્યું હતું. હવે કેન્દ્રીય જળ પંચે ભલામણ કરી છે કે આ પ્રકારના ફ્લશિંગને એક માસિક રૂટીન બનાવવામાં આવે.
મળતા રિપોર્ટ અનુસાર NHPC અને જમ્મુ-કાશ્મીર તંત્રએ વીજળી ઉત્પાદનમાં મુશ્કેલી ઉભી કરનાર કાંપને સાફ કરવા માટે સલાલ અને બગલિહાર જળાશયોને ફ્લશ કરવાનું શરૂ કર્યું છે. ૧૯૮૭ મા સલાલ અને ૨૦૦૮-૦૯માં બગલિહારના નિર્માણ બાદ આ પ્રકારનો પ્રથમ પ્રયાસ છે. આ પહેલા IWT હેઠળ પાકિસ્તાનના વારંવાર વાંધાઓને કારણે આ કાર્યોને રોકવામાં આવ્યું હતું.
મધ્યમ અને લાંબા ગાળા માટે વધુ સારા ઉકેલની શોધમાં
રિપોર્ટ અનુસાર મેની શરૂઆતમાં ફ્લશિંગે ૬૯૦ મેગાવોટ સલાલ અને ૯૦૦ મેગાવોટ બગલિહાર જળાશયોથી ૭.૫ મિલિયન ક્યૂબિક મીટર (MCM) થી વધુ કાંપને હટાવ્યા. રિપોર્ટમાં એક વરિષ્ઠ અધિકારીના હવાલાથી જણાવવામાં આવ્યું કે CWC એ હવે ભલામણ કરી છે કે બંને પરિયોજનાઓ માટે દર મહિને ફ્લશિંગ કરવામાં આવે અને જલ્દી એક SOP (માનક સંચાલન પ્રક્રિયા) જારી કરવામાં આવશે.
ફ્લશિંગમાં સમય જતાં જળાશયોમાં એકઠા થતા કાંપ (રેતી, કાંપ અને માટી) ને દૂર કરવા માટે સંગ્રહિત પાણી છોડવાનો સમાવેશ થાય છે. કાંપ જળાશયની ક્ષમતા ઘટાડે છે અને જળવિદ્યુત ઉત્પાદનમાં અવરોધ ઉભો કરે છે. સંચાલકો નિયમિતપણે પાણીનો નિકાલ કરીને પાણી સંગ્રહ ક્ષમતામાં વધારો કરે છે. આ ટર્બાઇન કાર્યક્ષમતામાં સુધારો કરે છે. આમ કરવાથી વીજ ઉત્પાદન સુનિશ્ચિત થાય છે અને હાઇડ્રોપાવર પ્લાન્ટનું આયુષ્ય લંબાવે છે.
જોકે, પાકિસ્તાને ફ્લશિંગના નિયમિતકરણ સામે વાંધો ઉઠાવ્યો છે. દરમિયાન, સંધિ સસ્પેન્ડ થયા પછી, ભારત પાકિસ્તાન સાથે હાઇડ્રોલોજિકલ ડેટા શેર કરશે નહીં કે આ ફ્લશિંગ કામગીરી વિશે જાણ કરશે નહીં. ભારત અત્યાર સુધી મધ્યમ અને લાંબા ગાળા માટે વધુ સારા ઉકેલની શોધમાં છે. તે પાકિસ્તાનના વાંધાને કારણે અટકેલા હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સને ઝડપી બનાવવાની, સિંધુ નદીના પ્રવાહને વાળવાનો વિચાર કરવાની અને નવા પ્રોજેક્ટ્સ બનાવવાની શક્યતા શોધવાની યોજના ધરાવે છે.
